پردازش دو گوشی

دستگاه شنوایی دارای ویژگی های متفاوتی می باشد که از ان جمله می توان به پردازش دو گوشی اشاره کرد. شنوایی دو گوشی به فرد در مکان یابی و جهت یابی منبع اصوات کمک می کند. اطلاعات از هر گوش جمع آوری می شوند و در مکان های اناتومیکی خاصی با هم تلفیق می شوند. افراد با کم شنوایی یک طرفه به وفور در مکان یابی و جهت یابی دقیق منبع اصوات مشکل دارند.

مسیر اناتومیکی شنوایی دو گوشی

صدا بواسطه لاله گوش جمع اوری و بعد ازارتعاش پرده گوش وارد گوش میانی و سپس گوش داخلی می شود. سلول های موئی یا سلول های عصبی موجود در حلزون وظیفه تبدیل پیام اکوستیکی به پیام عصبی را دارند. این سلولها به دو نوع سلول موئی خارجی و سلول موئی داخلی تقسیم می شوند. پیام عصبی از هر گوش سپس به سمت مراکز بالاتر فرستاده می شود. بعد از حلزون اولین مرکزی که پیام به انجا فرستاده می شود هسته های حلزونی می باشد. هسته های حلزونی به دو نوع پشتی و شکمی تقسیم می شوند.هسته های شکمی پیام را به کولیکولوس تحتانی و هسته پشتی پیام را از طریق مراکز رابط به هسته زیتونی می فرستد. اینجا اولین مرکزی است که تلفیق اطلاعات رسیده از دو گوش صورت می گیرد. براساس طیف فرکانسی، جهت یابی با توجه به شدت و زمان صورت می گیرد. اطلاعات سپس به سمت مراکز بالاتر و مغز فرستاده می شوند.

 

شنوایی دو گوشی و مکان یابی منبع صوت

مکان یابی افقی

مکان یابی منبع صوت از جمله ویژگی های بارز دستگاه شنوایی است که در سه سطح افقی، عمودی و تمایز جلو-عقب صورت می گیرد.

مکان یابی افقی به دو عامل تفاوت شدتی و تفاوت زمانی بستگی دارد. گوش انسان صدای با مکان نزدیک تر را زودتر می شنود. گوش دیگر با تاخیرمی شنود. مثلا برای اصوات با زاویه 90 درجه این تاخیر حدود7/ میلی ثانیه است

تفاوت در زمان شنیدن اصوات توسط دو گوش را تفاوت زمانی بین گوشی می نامند. تفاوت زمانی معمولا باعث تفاوت فازی در اصوات می شود.  این تفاوت زمانی بیش ترین کارایی را در چهت یابی اصوات با فرکانس پایین دارد.

در مورد تفاوت شدتی باید به تاثیر سایه سر اشاره کرد. سر به عنوان یه حائل اکوستیکی در تفاوت شدتی نقش دارد. تاثیر تفاوت شدتی در فرکانسهای بالا نمود بارزتری دارد. بنابراین برای جهت یابی اصوات با فرکانس بالا، تفاوت شدتی بسیار مهم می باشد.

مکان یابی عمودی

مکان یابی عمودی به بحث خاصیت رزونانسی لاله گوش ارتباط دارد. بنابراین برای اصواتی که در خط عمود سر قرار دارند خاصیت رزونانسی لاله گوش تاثیر دارد و برای اصواتی که در خط وسط قرار ندارند علاوه بر خاصیت رزونانسی لاله گوش، تفاوت های شدتی و زمانی نیز تاثیر دارد.

 

پردازش دو گوشی و تاثیر ان بر کشف و بازشناسی گفتار

به طور طبیعی افراد در محیط های نویزی و پرسر و صدا، گفتار را با دوگوش نسبت به تک گوش بهتر می شنوند و درک می کنند. این ویژگی تحت تاثیر چند عامل قرار می گیرد:

زاویه برخورد سیگنال گفتار به سر: این پدیده بستگی به محل منبع صوت دارد و می تواند نسبت سیگنال به نویز را افزایش دهد. هر چقدر نسبت سیگنال به نویز افزایش یابد درک گفتار افزایش می باد.

اثر خفه کنندگی دو گوشی: که به توانایی دستگاه شنوایی در تفکیک و جداسازی سیگنال های رسیده به دو گوش اشاره دارد.

حشو دو گوشی: که به توانایی سیستم شنوایی در تجمیع و ترکیب سیگنال های رسیده به گوشاشاره دارد.

تجمع بلندی دو گوشی: شنیدن صدا با دو گوش نسبت به یک گوش باعث می شود تا صدا را حدود 3 دسی بل بلند تر بشنویم.

درک بهتر و وضوح بیشتر گفتار

به سه دلیل حشو دو گوشی، اثر خفه کنندگی دو گوشی و زاویه برخورد سیگنال گفتار به سر، شنوایی دو گوشی از شنوایی تک گوشی بهتر است. به همین دلیل تجویز سمعک دو گوشی به مراتب بهتر از تجویز سمعک تک گوشی است.

 

کیفیت صدا

شنوایی دو گوشی باعث می شود تا کیفیت صدا نسبت به شنوایی تک گوشی بالاتر و بهتر باشد. صدا در حالت دو گوشی بلندتر از حالت یک گوشی شنیده می شود.

احساس رضایت و آرامش بیش تر از شنوایی دو گوشی

شنوایی دو گوشی به چندین عامل باعث احساس رضایت و ارامش بیش تر می شود.

افزایش قابلیت درک گفتار در حضور نویز

افزایش بلندی اصوات

مکان یابی بهتر

افزایش قدرت تمایز

 

جلوگیری از محرومیت حسی در گوش غیر سمعک

در صورتی که کم شنوایی در هر دو گوش به یک میزان باشد و به اصطلاح متقارن باشد و فقط یک گوش از سمعک استفاده کند احتمال دارد به مرور زمان گوش غیر سمعکی دچار پدیده محرومیت شنوایی شود. بدین ترتیب که در اثر نرسیدن پیام صوتی ممکن است اعصاب و سلول های حسی به مرور زمان دچار محرومیت شوند و مسیرهای پردازشی مغز نیز مختل شوند.

گوش تنبل اصطلاحی است که گاها به جای محرومیت حسی به کار می رود.

برای جلوگیری از محرومیت شنوایی می توان از راهکارهای زیر بهره برد:

تجویز ارایش دو گوشی

استفاده متناوب از سمعک در هر دو گوش

ارزیابی سالانه

اثر دوگوشی بر کاهش وزوز

وزوز احساس صدا در گوش بدون وجود منبع خارجی است. اغلب وزوز یا تینیتوس دو طرفه است. استفاده از تجویز سمعک دو گوشی به مراتب تاثیر بیش تری نسبت به تجویز تک گوشی دارد.

 

ارایش دوگوشی یا تک گوشی. تجویز کدام یک؟

برای پاسخ دادن به سوال فوق باید مجموعه عوامل را در نظر گرفت. شنوایی شناس برای تجویز دو گوشی یا تک گوشی با توجه به نیاز بیمار اقدام می کند. نتایج نشان می دهد که تجویز دو گوشی در هر حالت بهتر است اما باید به تاثیر عوامل زیر بر این اقدام نیز اشاره کرد:

هزینه بیش تر تجویز دو گوشی که گاها بیمار به پرداخت ان نمی باشد

اهمیت زیبا شناختی که متاسفانه گاها باعث می شود بیمار راضی به تجویز دوگوشی نباشد.

سن. سن نیز بر این عامل موثر است